A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Cổng làng tôi

Tạp bút của AN LÂM

Bước qua cổng làng thế giới như rộng mở hơn để con người có thể đi bất cứ nơi nào mình muốn. Mọi người thường nói đi để trở về nhưng đi bao lâu thì chẳng ai trả lời được, có thể là một ngày, hai ngày, một tuần, một tháng, một năm thậm chí dài hơn, lâu hơn và cũng có thể là cuộc hành hương mà sự trở lại chỉ là hư vô. Trong cuộc mưu sinh nơi đất khách quê người, có người may mắn công thành danh toại nhưng cũng có những người lầm lũi kiếp người lá rụng chẳng thể về cội và cũng có những người lúc trở về thì lại giống như nhà thơ Hạ Tri Trương trong bài thơ Hồi hương ngẫu thư trở thành “khách” trên chính quê hương của mình: Thiếu tiêu li gia lão đại hồi/ Hương âm vô cải mấn mao tồi/ Nhi đồng tương kiến bất tương thức/ Tiêu vấn khách tòng hà xứ lai.(Khi đi trẻ, lúc về già/ Giọng quê vẫn thế, tóc đã khác bao/ Trẻ con nhìn lạ không chào/ Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi? Phạm Sỹ Vỹ dịch) thành người lạ nơi mình chôn nhau cắt rốn thì đó không còn là nỗi buồn man mác nữa mà là nỗi đau của kiếp người, kiếp đời lữ thứ. Mong rằng điều đó sẽ không xảy ra với mỗi người con xa quê.

Cổng làng tôi đó, vẫn sừng sững mặc cho sự xoay vần của vũ trụ, sự bào mòn của thời gian, sự khắc nghiệt của thời tiết... những rêu phong in hằn lên nếp tường. Từ đời cha tôi, ông tôi, cụ tôi...  kể lại thì cổng làng đã có rồi, có từ ngày xửa ngày xưa, chẳng rõ là thời gian bao lâu, chỉ biết rằng đã lâu lắm rồi. Nghe ông tôi kể lại những năm giặc Mỹ bỏ bom đánh phá miền Bắc, cổng làng hư hại nhiều. Người làng già trẻ, lớn, bé bồng bế nhau sơ tán muôn phương. Mỗi lần sơ tán thúng, mủng, dần sàng, lương thực... được gom nhặt trên quang gánh mang đi. Ở nơi an toàn ai cũng ngóng trông chiến tranh qua đi để về quê sum họp. Rồi hòa bình lập lại, làng ngày ấy chỉ còn là bãi chiến tích ngổn ngang khói lửa và đau thương. Cổng làng bị bắn phá nhiều phần. Từ trong tâm khảm người làng ai cũng mong muốn xây dựng lại quê hương giàu đẹp muôn phần. Không ai bảo ai mỗi người đều góp chút sức, từ em bé đến cụ già, bác thợ hồ, thợ mộc... Mỗi người làng cả kiếp người đều gắn với cổng làng từ khi sinh ra đến khi về cát bụi, ai rồi cũng phải đi qua cổng làng và rồi cổng làng được sửa chữa hoàn thiện, ai cũng vui mừng hớn hở như chính nhà mình được xây mới vậy.

Cổng làng đưa ta vào xóm nhỏ, phía bên trong cổng làng giống như một thế giới thu nhỏ vậy. Nơi đó dường như tách biệt với thế giới rộng lớn ngoài kia, vẫn là khoảng trời xanh mây trắng, là giọt nắng vàng au như rót mật, là làn gió nhẹ tung bay. Ở đó có những vườn cây trái trĩu quả, thấp thoáng những hàng cau, vườn trầu bên những mái ngói xanh rêu đã phủ màu năm tháng. Nhà cách nhà là những hàng râm bụt, hàng chè mạn, lũy tre gai... Nơi góc sân mỗi nhà là những dậu mồng tơi, luống rau, bụi chuối... non tơ đang chờ uống những giọt sương ban mai. Đó là nơi mà tuổi thơ tôi cùng lũ bạn giữa trưa nắng hè dắt díu nhau hái trộm ổi, bưởi... để chủ vườn la hét đuổi đánh giữa trưa. Rồi cả lũ lôi nhau chạy cuống cuồng chỉ sợ bị bắt lại thì hôm đó sẽ bị những trận đòn nhừ tử từ chủ vườn. Giờ chúng tôi đã trưởng thành, bôn ba khắp các phương trời. Nhưng những chuyện từ ngày xửa, ngày xưa trở thành kí ức không thể nào quên của chúng tôi. Bởi vậy đi xa quê hương khi nhớ đến kí ức tổi thơ cũng là nhớ đến cổng làng.

Giờ đây sau nhiều năm xa quê hương mưu sinh khi trở lại quê nhà tôi thấy làng quê đã có nhiều sự đổi thay trù phú, khang trang và to đẹp hơn. Nhưng kì lạ thay cổng làng vẫn giữ nguyên nếp cũ, có khác chăng là được tô vẽ cho thêm phần đẹp đẽ. Về đến đầu làng tôi đứng ngẩn người nhìn ngắm cánh cổng làng mà bao năm tôi vẫn đi qua, là nhớ là thương là sự bình yên của kí ức tôi.

Cổng làng dường như hóa linh hồn, trái tim của người dân quê tôi. Bởi nó không còn là vật hiện hữu là đá, gạch, cát... tạo nên mà nó chính là “mảnh hồn” của những người con được sinh ra từ làng. Và tôi nhớ nhà thơ Chế Lan Viên cũng có một “mảnh hồn” làng quê níu tâm trí: Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở/ Khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn! Đất đã hóa thành máu thịt chảy cùng huyết quản, hòa cùng tâm hồn ta. Và ở đâu đó trong tâm trí mỗi người luôn có một mảnh hồn làng làm nơi bình yên.


Tin liên quan